|
Teško je utvrditi kada su tačno srpska slovenska plemena primila Hrišćanstvo.
To svakako nije bio brz i sveobuhvatan proces. Ova plemena međutim, naselila
su prostore koji su već bili hristijanizovani rimskom vladavinom te se
kontaktima sa romanskim stanovništvom, kao i onim ostalim starosjedilačkim,
koje je hristijanizovano počelo primati Hrišćanstvo. Ovaj proces bio je
naročito jak u primorskim krajevima, gdje je romansko stanovništvo bilo gusto
naseljeno po gradovima, bez obzira što su te gradove Sloveni u početku rušili,
a zatim i asimilovali preostalo stanovništvo. Kao što su srpska slovenska
plemena asimilovala ovo stanovništvo. tako je i ono njih prevodilo u
Hrišćanstvo. U dubini teritorije međutim, naročito u brdsko-planinskim
krajevima, gdje nije bilo romanskog stanovništva, ovaj je proces bio sporiji.
Prvi podaci o pokrštavanju srpskih slovenskih plemena, dolaze od vizantijskog
hroničara Teofana, iz druge polovine VIII vijeka, koji je naveo da su
slovenski vojnici u vojsci cara Justinijana primali hrišćanstvo. Svakako da je
to bilo samo pojedinačno, ili po manjim grupama. Prvi podatak o zvaničnom i
masovnom pokrštavanju Slovena, ostavio je car Konstantin Porfirogenit
(913-959). On je zabilježio da je car Iraklije (610-641) poslao misionare
Srbima, koji su izvršili pokrštavanje. Interesantno je, da iako je srpska
teritorija bila pod vlašću Vizantije - Istočno Romejskog Carstva, to je
pokrštavanje po nalogu Iraklija izvršeno od strane misionara iz Rima. Međutim,
to je sasvim razumljivo, jer je Rim bio geografski bliži oblastima u kojima je
vršeno pokrštavanje, nego prestonica Vizantije, a Hrišćanska Crkva bila je još
jedinstvena, jer još nije bilo podjele na Rimokatoličku i Pravoslavnu, mada su
se razlike među njima već osjećale, i bilo je sukobljavanja.
Po svoj prilici, ovo pokrštavanje nije imalo većih rezultata. Osnov da se može
izvesti takav zaključak, leži u još jednom izvoru o pokrštavanju Srba. Tako se
vizantijski car Lav VI Mudri (886-912), u svojoj "Taktici", pohvalio da je
njegov otac - car Vasilije I Makedonac (877-886) pokrstio Slovene. Činjenica
da su misionari iz Rima, u vrijeme cara Iraklija izvršili djelimično
pokrštavanje Srba, opet se naglašava, sasvim je razumljiva, jer su srpske
teritorije u crkveno-administrativnom pogledu bile potčinjene Rimu još od cara
Justinijana. On je provinciju Justinijanu Primu dao pod vlast Rima 14. aprila
535. godine, sve dok je vizantijski, odnosno istočnoromejski car Lav III
Isavrijanac (717-740) nije oduzeo od pape. Među pripojenim provincijama našla
se i Prevalitanija sa centrom u Skadru. U to vrijeme pod mitropolijom u Draču
bilo je petnaest episkopa, a među njima i episkopije u Lješu, Duklji, Skadru,
Drivastu, Pilotu, Ulcinju i Baru. Kult sirijskih mučenika Sv. Srđa i Vakha,
koji je osobito cvetao u vrijeme cara Justinijana, cvetao je i u jednom
benediktinskom manastiru kod Skadra, te u crkvama u Baru, Kotoru i brdu iznad
Dubrovnika (sada Srđ). Da se pored latinskih, na srpskom primorju, pa samim
tim i na današnjem crnogorskom, pojavljuju i grčko-slovenski manastiri vidi se
iz jednog izvora. Ove manastire pominje papa Kliment II u jednoj nedatiranoj
povelji.
U postepenom širenju hrišćanstva među slovenskim plemenskim zajednicama na
istočnoj jadranskoj obali, pa tako i u Duklji, u periodu od VII do IX vijeka,
značajnu duhovnu misiju izvršili su benediktinci, sljedbenici monaške
zajednice koju je u prvoj polovini VI vijeka u južnoj Italiji utemeljio
prepodobni Benedikt Nursijski. U Pravoslavnoj Crkvi praznik ovog eminentnog
podvižnika ranohrišćanskog Zapada proslavlja se 14/27 marta. Rukovodeći se
svojim duhovnim načelom ORA ET LABORA (MOLI SE I RADI), Benediktinci su
generacijama ispoljili izuzetnu upornost i istrajnost u hristijanizaciji
Slovena na istočnom Jadranu. Tako su već 840. g. u Budvi podigli hram sv.
Marije, koji i danas postoji.
|
